Traktuj ich tak, jak chcieliby być traktowani – talentowa komunikacja na okres okołoświąteczny.
Kiedy zbliżają się Święta Bożego Narodzenia, przychodzi do nas czasami refleksja, dlaczego świąteczny czas jest dla jednych wyczekiwaną uroczystością, a dla innych źródłem napięcia i wyczerpania? Dlaczego tak się dzieje? Odpowiedź tkwi w naszych naturalnych talentach. Zrozumienie, jak różne grupy talentów przeżywają ten okres, pomoże nam lepiej komunikować się z bliskimi i współpracownikami oraz zadbać o własny dobrostan.
Dlaczego dla niektórych święta to raj, a dla innych piekło?
Święta to intensywny koktajl bodźców: spotkania rodzinne, hałas, emocje, spontaniczność, tradycje i oczekiwania społeczne. W zależności od dominujących talentów, te same sytuacje mogą być energetyzujące lub wyczerpujące.
Talenty takie jak: Activator, Arranger, Achiever są w swoim żywiole podczas przygotowań, bo lubią organizowanie i realizowanie. Dla WOO i Communication kluczowe są same spotkania, są wtedy naturalnie w centrum uwagi. To dlatego siedzą przy stole i gawędzą zamiast podgrzewać w kuchni bigos.
Dla osób z talentami myślenia strategicznego (np. Strategic, Analytical) całe to zamieszanie nie ma ani logiki, ani sensu, a w chaosie czują, że najlepiej jest się gdzieś zaszyć i przeczekać. Nawet część talentów relacyjnych (np. Relator i Individualization) nie lubi tego typu celebracji, bo męczą ich duże zgromadzenia. Wolą wyjść na spacer i spokojnie porozmawiać z jedną osobą na raz.
Jak różne grupy talentów odpoczywają przed i podczas świąt?
Talenty wykonawcze
Talenty wykonawcze (executing) takie jak: Achiever, Discipline, Focus, Responsibility, Deliberative, Consistency – potrzebują struktury nawet w czasie wolnym. Dla nich odpoczynek = realizacja zaplanowanych aktywności (spacer o 10:00, czytanie 30 minut). Takie osoby powinny w okresie przedświątecznym świadome wpisywać odpoczynek na listę.
Osoby z tymi talentami wyczerpują się, jeśli mają długą listę obowiązków bez momentu na regenerację. Czują się winni, gdy “nic nie robią” i zwyczajnie potrzebują pozwolenia na bezczynność
Wskazówki komunikacyjne: “Zaplanowałem/am dla Ciebie czas na odpoczynek od 15:00 do 17:00 – nic nie musisz”, “Twoje zadanie na dziś: zrelaksuj się. To priorytet.”, “Wiem, że masz ochotę pomóc, ale dziś bardzo bym chciał/a, żebyś po prostu był/a”
Dla ich i swojego dobra, unikaj: “Przestań się denerwować”, “Nie musisz tego robić” (to ich nie uspokoi)
Talenty wpływu
Talenty wpływu (influencing) takie jak: Command, Communication, Competition, Maximizer, Self-Assurance, Significance, Woo – potrzebują uznania i potwierdzenia swojej wartości, dlatego aktywności społeczne i bycie w centrum wydarzeń dodają im życiowej energii. Opowiadanie historii i animowanie spotkań to ich żywioł, dlatego zdecydowanie świętowanie to ICH czas! Kochają rodzinne spotkania. Co prawda mogą przesadzić z zaangażowaniem i wypalić się, ale zdecydowanie gorzej znoszą, gdy są ignorowani lub niedoceniani
Wskazówki komunikacyjne: “Twoja opowieść o X zrobiła mi dzień!”, “Bez Ciebie te święta nie byłyby tak wyjątkowe”, “Pamiętasz jak w zeszłym roku…? Opowiedz jeszcze raz!”
Dla ich i swojego dobra, unikaj: ignorowania opowiedzianych historii, przerywania, umniejszania ich roli
Specjalna uwaga dla Communication i Woo: daj im “kawałek sceny”, ale zaproponuj chwilę odpoczynku: “Wiem, że możesz jeszcze długo i ciekawie opowiadać, ale chcę, żebyś miał/a siły na jutro!”
Talenty relacyjne
Talenty relacyjne (relationship building) takie jak: Empathy, Harmony, Relator: potrzebują głębokich rozmów, jeden na jednego, a nie dużych zgromadzeń. Z kolei Includer i Positivity – ładują swoje akumulatory w grupie. Wszyscy ludzie posiadający talenty z tej grupy są w stanie odczuwać emocje innych, co bywa wyczerpujące, kiedy nie mogą odpocząć tak jak lubią. Wydawać by się mogło, że skoro lubią ludzi, to święta są zaprojektowane specjalnie dla nich, ale…często przejmują emocje całej rodziny (konflikty, napięcia), czują presję, by wszyscy byli szczęśliwi i naprawdę bywają zmęczeni tym całym świętowaniem.
Wskazówki komunikacyjne: “Zauważyłem/am, że wyglądasz na zmęczoną/ego. Może potrzebujesz chwili dla siebie?”, “Nie jesteś odpowiedzialny/a za samopoczucie wszystkich”, (dla Relator’a) “Może usiądziemy we dwoje/troje na chwilę w innym pokoju?”
Dla ich i swojego dobra, unikaj: “Dlaczego jesteś taka/i cicha/y?”, “Baw się lepiej!” Wskazówka specjalna dla wysoko wrażliwych (np. Empathy): stwórz “plan ewakuacyjny” przed świętami: “Jeśli będzie Ci ciężko, daj mi znak i po prostu pójdziemy na spacer”
Talenty strategiczne
Talenty strategiczne (strategic thinking), czyli: Analytical, Context, Futuristic, Ideation, Input, Intellection, Learner, Strategic – nawet w świątecznym rozgardiaszu, a może przede wszystkim wtedy potrzebują czasu sam na sam z własnymi myślami. Bywa więc, że uciekają, by w ukryciu czytać, słuchać podcastów, spacerować w spokoju. Wiem, że trudno to czasami zrozumieć, ale dla nich myślenie to odpoczynek. W czasie świat najgorsze jest dla nich, że rozmowy są powierzchowne, organizacja chaotyczna, a tradycje kompletnie nielogiczne, więc zadają sobie i innym pytanie: “Dlaczego robimy to samo co roku?”
Wskazówki komunikacyjne: “Co ciekawego ostatnio przeczytałeś/aś?”, “Mam teorię na temat X, chciałbym poznać Twoje zdanie”, “Może pójdziemy na spacer i spokojnie porozmawiamy?”
Dla ich i swojego dobra, unikaj: Zmuszania do “zabawy”, small talku, “Uśmiechnij się, to święta!”
Specjalne wskazówki dla osób analitycznych: nie pytaj ich “Jak się czujesz?”, ale “Co myślisz o…?”. Doceniaj ich potrzebę logiki: “Rozumiem, że ta tradycja wydaje się bez sensu. Jeśli chcesz, możemy ją pominąć”
A oto praktyczne scenariusze i podpowiedzi rozwiązań, żeby wiedzę o talentach zastosować w praktyce.
Scenariusz 1
Przygotowania do świąt – zakupy, sprzątanie, gotowanie
Kto się męczy:
- Deliberative: stres z powodu braku czasu na przemyślenie zakupów
- Futuristic: frustracja, że “zawsze to samo, brak wizji na przyszłość”
Kto rozkwita:
- Achiever: w końcu lista zadań! (ale uwaga na wypalenie)
- Arranger: logistyka wielozadaniowa to raj
Rozwiązania:
- Dla Achiever: “Twój limit zadań na dziś: 3. Potem odpoczynek obowiązkowy”
- Dla Deliberative: zaplanuj zakupy tydzień wcześniej, daj czas na przemyślenie
- Dla Futuristic: “Może w tym roku zrobimy coś inaczej? Jaką masz wizję?”
Scenariusz 2
Wigilia u rodziców – 15 osób przy stole
Kto się męczy:
- Relator: za dużo ludzi, powierzchowne rozmowy
- Intellection: hałas i chaos myślowy
- Harmony: stara się załagodzić wszystkie konflikty i się wypala
Rozwiązanie:
- Zaplanuj “strefy odpoczynku”, na przykład cichy pokój, możliwość wyjścia na balkon
- Daj pozwolenie na wyjście: “Jeśli ktoś potrzebuje chwili dla siebie, to naturalne”
- Dla Harmony: “Jeśli wujek znów zacznie kłótnię, nie musisz jej łagodzić”
Kto rozkwita:
- Woo, Communication: To ich moment! Daj im przestrzeń, ale…
- Wskazówka: “Widzę, że świetnie się bawisz! Pamiętaj, żeby też odpocząć”
Scenariusz 3
Rozmowy przy stole
Trudne dla:
- Analytical: “Ludzie mówią bez sensu, rzucają opiniami bez danych”
- Context: “Wszyscy mówią o przyszłości, nikt nie pamięta, skąd przychodzimy”
Wspaniałe dla:
- Communication: może opowiadać historie godzinami
- Includer: dba, żeby wszyscy byli włączeni w rozmowę
Wskazówki:
- Dla Analytical: zadaj pytanie: “A Ty co o tym myślisz na podstawie danych?”
- Dla Communication: doceniaj ich historie, ale daj też innym przestrzeń
- Dla Context: “Pamiętasz, jak dziadek to robił? Opowiedz nam”
Złote zasady komunikacji świątecznej z różnymi talentami
Dla wszystkich INTROWERTYCZNYCH talentów:
- Daj pozwolenie na “zniknięcie” np.: “Rozumiem, że potrzebujesz chwili dla siebie”
- Nie interpretuj ciszy jako urazy np.: “Widzę, że jesteś cicho. To OK, nie musisz rozmawiać”
- Małe grupy są dla nich lepsze od dużego zgromadzenia
Dla wszystkich EKSTRAWERTYCZNYCH talentów:
- Daj im przestrzeń do mówienia, ale subtelnie przypominaj o odpoczynku
- Doceniaj ich energię np.: “Dzięki Tobie nasze spotkania są takie klimatyczne!”
- Ostrzeż przed wypaleniem np.: “Wiem, że możesz jeszcze długo zabawiać nas swoimi historiami, ale pomyśl o jutrzejszym dniu”
Dla talentów STRATEGICZNYCH/ANALITYCZNYCH:
- Nie zmuszaj do “bezmyślnej zabawy”
- Zaproponuj głębsze rozmowy
- Szanuj ich potrzebę logiki i sensu
Dla talentów RELACYJNYCH (zwłaszcza Empathy, Harmony):
- Zwalniaj z odpowiedzialności za innych np.: “Nie musisz naprawiać nastrojów przy stole”
- Aktywnie pytaj o ich potrzeby, bo sami nie powiedzą
- Chroń ich przed energetycznymi wampirami (jeśli nie umiesz ich rozpoznać, porozmawiaj o tym przed spotkaniem)
Na koniec kilka punktów, które mogą być pewnego rodzaju „talentowym planem” na komunikacyjnie i emocjonalnie zdrowsze święta:
Przed świętami:
- Zidentyfikuj swoje 3 główne talenty
- Odpowiedz: Co mnie energetyzuje? Co mnie wyczerpuje?
- Zaplanuj “bufory bezpieczeństwa”, czyli odpowiedni czas tylko dla siebie
Podczas świąt:
- Dawaj sobie pozwolenie na autentyczność, nie musisz być kimś innym
- Komunikuj swoje potrzeby wprost: “Potrzebuję 30 minut dla siebie”
- Obserwuj swój poziom energii, gdy opadasz z sił – wycofaj się
Po świętach:
- Daj sobie czas na regenerację, to może potrwać 2-3 dni
- Wróć do aktywności, które Cię ładują
- Poddaj refleksji to co minęło i pomyśl: co mogę zmienić na następny rok?